Keizer Traianus
kunstenaar: Charles Hammes
[x]
Charles Hammes volgde de opleiding Beeldhouwen en Boetseren aan het Instituut voor Kunstoefening te Arnhem, de voorloper van de huidige Kunstacademie.
In zijn eerste werkjaren ten tijde van de Tweede Wereldoorlog creëerde Hammes vooral kleine beeldjes, waarvan de thema’s uiteenlopen van religieuze voorstellingen tot dansers en danseressen. Eind jaren veertig vindt er een koerswijziging plaats en maakt Hammes alleen nog maar monumentale sculpturen. Zijn favoriete techniek is boetseren. De beelden die hij van klei maakt, laat hij door derden in brons gieten.

Dankzij de wederopbouw aan het begin van de jaren vijftig ontdekt Hammes een heel nieuw werkterrein. Hij gaat gebruik maken van verschillende decoratietechnieken zoals gebakken wandreliëfs, tegelcomposities en vooral metaalplastieken in brons of ijzer. De kunstwerken die hij in deze technieken vervaardigd, zijn erg populair en bezorgen hem in het hele land opdrachten.
Midden jaren vijftig begint hij te experimenteren met nieuwe materialen (kunststeen, gasbeton en vele soorten plastic).

De beelden van de uit Nijmegen (Hees) afkomstige kunstenaar maakten vaak deel uit van de architectuur. Sinds de Tweede Wereldoorlog heeft hij vele grotere en kleinere opdrachten in de stad uitgevoerd. Het meest bekend is zijn beeld van Traianus, dat hij samen met Ed van Teeseling maakte voor het naar deze keizer vernoemde plein.

kunstwerken van Charles Hammes
(1915 - 1991), Ed van Teeseling
[x]
Ed van Teeseling werd geboren in Amsterdam, maar bracht zijn jeugd door in Nijmegen. Een Tirools beeldhouwer leerde hem in hout te snijden. Met deze eerste werkstukken ging hij naar Gijs Jacobs van den Hof van de Arnhemse Academie, die hem in 1942 aannam als leerling. Hier voltooide hij -met een onderbreking vanwege de oorlogstijd- zijn studie.
Na deze opleiding werkte hij bij enkele grotere beeldhouwateliers, waaronder het atelier van Uiterwaal in Utrecht. Hij volgde in Parijs de Académie de la Grande Chaumière.
Ed van Teeseling verrijkte Nederland, en met name Nijmegen, met een groot aantal beeldhouwwerken voor de openbare ruimte en particuliere gebouwen. Daarnaast vervaardigde Van Teeseling een groot aantal vrije werken in brons, steen en gebakken klei. Naast zijn werk als beeldhouwer heeft Van Teeseling steeds geschilderd, getekend en prenten gemaakt. Zo zijn er van hem etsen, drogenaald-tekeningen, litho’s, zeefdrukken en monotypes, die meestal betrekking hebben op sculpturale thema’s. Zij staan in nauw verband met zijn ruimtelijke ontwerpen en modellen.
Ed van Teeseling was zeer actief in het stedelijke kunstleven van Nijmegen door talrijke bestuursfuncties en zijn rol in adviescommissies. Daarnaast was hij tot eind jaren ’80 als docent verbonden aan de Vrije Academie in Nijmegen. Ook was hij erelid van de Gelderse belangenvereniging Gemeenschap Beeldende Kunstenaars.
Ed van Teeseling is in 2008 te Nijmegen overleden.

kunstwerken van Ed van Teeseling
(1924 - 2008)
titel: Keizer Traianus
jaartal: 1956
locatie: Keizer Traianusplein
eigendom van: gemeente Nijmegen

Dit beeld is aan de gemeente Nijmegen aangeboden door de Vereniging tot Verfraaiing van Nijmegen en Omstreken. De kunstenaars Ed van Teeseling en Charles Hammes kregen de opdracht een beeld van Keizer Traianus te vervaardigen. Zij kozen ervoor de keizer in voortschrijdende (dynamische) houding weer te geven. Dat is bijzonder omdat in die tijd vaak gekozen werd voor een zittende, zegenende of staande (statische) houding. Vergelijk bijvoorbeeld de Nijmeegse beelden van Thomas van Aquino, Bisschop Hamer en Petrus Canisius. Het beeld straalt kracht uit door de brede lichaamsbouw en de gelaatstrekken van de keizer. De keizer is gekleed als ware hij een Romein: hij draagt een lijfrok met daarboven een harnas. De monumentaliteit van het beeld wordt nog eens vergroot door de vier meter hoge sokkel waarop het beeld is geplaatst. De keizer kijkt als het ware over de stad. Keizer Traianus heeft in 105 Nijmegen marktrecht geschonken. Hij houdt in zijn linkerhand de rol perkament vast, waarop dit recht staat beschreven.
Op de sokkel staat de naam van de opdrachtgever, het wapen van de stad Nijmegen en de tekst ‘Marco Ulpio Traiano Ulpia Noviomagus’: aan Marcus Ulpius Traianus, van de stad Ulpius Noviomagus.

Het standbeeld van keizer Traianus werd in 1955 in gips gemaakt, toen Nijmegen haar eeuwfeest (Nijmegen 1850 jaar stad) vierde. Het werd geplaatst op het toenmalige Keizer Lodewijkplein. Later heeft de Vereniging tot Verfraaiing van Nijmegen en Omstreken het beeld in brons laten gieten; uiteindelijk heeft het beeld in 1956 een definitieve plaats gekregen. Bij die gelegenheid werd het plein omgedoopt in Keizer Traianusplein.
omhoogscrollbalk omlaag