Datum:

Nieuwjaarstoespraak 2018 burgemeester Bruls

Onderstaand de toespraak van burgemeester Bruls. Gesproken op de nieuwjaarsreceptie op 8 januari 2018.

 

"Beste mensen,

Dames en heren,

Hartelijk welkom hier in  de Vereeniging

Welkom in 2018

Welkom in de Groene Hoofdstad van Europa, want dat zijn we nu sinds een week: European Green Capital. Voelt u zich ook niet veel energieneutraler sinds een week?

Welkom in de stad van Mariken, de meest beroemde Nijmegenaar die nooit geleefd heeft, en die dit jaar 500 jaar oud wordt. Mariken, een sterke en tegelijk kwetsbare vrouw. Mariken, die alle zonden proefde en na jaren van omzwervingen met de duivelse Moenen tot inkeer kwam. Misschien een goed voorbeeld voor sommigen onder ons (en dan doel ik op dat tot inkeer komen)…

Dames en heren,
Goed dat u er allemaal bent om elkaar te begroeten en het beste te wensen voor het komende jaar. In deze roerige en soms chaotische tijden is het van extra groot belang om elkaar vast te houden. Dus geniet er vanavond van, daar kan geen digitaal contact tegenop!

De jaarwisseling ligt inmiddels alweer een week achter ons. Met veel kabaal en feestgedruis hebben wij het jaar 2018 verwelkomd. Voortbouwend op veel mooie ontwikkelingen in het voorbije jaar kunnen we het nieuwe jaar positief tegemoet zien. Ga maar na, als ik een kleine bloemlezing mag geven:

  • De economie trekt weer stevig aan. Ook onze stad en regio zien weer meer investeringen en nieuwe werkgelegenheid. Op onze bedrijventerreinen zijn veel sterke ondernemingen en ondernemers actief. Meer bedrijven, meer banen en daarmee meer kansen. De opgave is om dit kansen voor iedereen te laten zijn: ook voor hen die de afgelopen jaren aan de kant hebben moeten staan.
  • Nijmegen is Onderwijsstad, en niet alleen in 2017/2018. En terecht: met een bloeiende Radboud Universiteit, Radboud UMC en HAN; sterke beroepsgerichte ROC opleidingen en uitstekende middelbare en basisscholen is er volop keuze voor iedereen die wat van zijn/haar leven wil maken.
  • Het aantal maatschappelijke initiatieven is schier ontelbaar. Van gezamenlijk eten en drinken in allerlei vormen tot samen de troep opruimen op straat en strand. Van goede doelen ondersteunen tot gezelligheid in de buurt. Wij zijn Nijmegen!
  • We kennen een rijk cultureel leven, van eeuwenoude tradities tot vernieuwende kunst. En wat te denken van onze prachtige evenementen zoals de Vierdaagse en de Zevenheuvelenloop.
  • We worden steeds duurzamer. Er is een brede coalitie van burgers, bedrijven, duurzame initiatieven en overheden die ons in dit Green Capitaljaar heeft gebracht.
  • Opvallend is ook het grote aantal vrijwilligers dat actief is. Zonder hen draait geen sport- of muziekvereniging. De mantelzorg is sterk ontwikkeld en vormt een belangrijk fundament van wat toch al een uitstekend geheel van zorgvoorzieningen en gezondheidsinstellingen in onze stad is.
  • De veiligheid in termen van woninginbraken, diefstallen en geweldsmisdrijven gaat al jaren de goede kant op. En we zijn waakzaam tav relatief nieuwe fenomenen zoals cybercrime of oude verschijnselen in nieuwe vormen zoals ondermijning.
  • In deze stad willen mensen graag wonen. De bevolking groeit stevig en de woningbouw is flink aangetrokken. Sterker nog: de bouwers kunnen het niet altijd  bijbenen. In de Waalsprong zijn er om die reden dit jaar minder kavels voor woningen beschikbaar. Wie had dat 5 jaar gelden durven te zeggen!

Nijmegen is een kansenstad. Waar we oog voor elkaar hebben. Waar we ruimte bieden aan vernieuwing en oudheid en traditie koesteren. Natuurlijk zijn er ook zaken misgegaan en hebben we talloze uitdagingen op te pakken. En dat doen we dan ook wat mij betreft. Daarom wordt NEC na de degradatie gewoon kampioen dit voorjaar.

Dames en heren,
Kansen pakken doet Nijmegen niet alleen. Dit doen we met veel partners en mensen in en buiten de stad. In het Rijk van Nijmegen, in de stedelijke regio Arnhem Nijmegen, in de provincie Gelderland, in Nederland en regelmatig over de grenzen. We kunnen het zelfs niet alleen. Succes heeft vele vaders (en moeders).

De afgelopen kerstvakantie heb ik ook benut om onder de kerstboom eens rustig te gaan zitten lezen. En zo viel mijn keuze daarbij onder andere op het nieuwe regeerakkoord. U denkt nu wellicht: wat een triest figuur, wat een vakidioot of andere meelijwekkende gedachten. Maakt u zich geen zorgen: ik heb ook genoeg echt leuk leeswerk tot me genomen!

Hoe dan ook, er was een deel dat mij opviel en dat ik hier graag even citeer. Het gaat over gemeentelijke samenwerking en herindeling. Samenvoeging van gemeenten dus: “Een proces van herindeling is gewenst voor gemeenten die langjarig en in hoge mate afhankelijk zijn van gemeenschappelijke regelingen voor essentiële taken.”

Wat staat hier nu eigenlijk? Als je deze passage en andere delen van dit coalitieakkoord leest, dan proef je mijns inziens duidelijk hoe de schrijvers twee zienswijzen proberen te verzoenen. De ene zienswijze vindt dat er grotere, robuuste gemeenten moeten komen als antwoord op de maatschappelijke uitdagingen van deze tijd. De andere zienswijze hecht aan een zekere kleinschaligheid en ziet samenvoeging bij voorkeur als een spontaan proces van onderop. Je zou kunnen denken dat dit alleen van toepassing is op kleinere gemeenten.

Ja inderdaad! Ja. Ja? Tsja. Nou, ik weet het zo net niet. Laat ik Nijmegen eens als voorbeeld nemen. Het is geen geheim dat de samenwerking binnen onze regio op allerlei terreinen een grote vlucht heeft genomen. Het is nog niet eens zo heel lang geleden dat we in Nijmegen, en in veel andere steden, tal van gemeentelijke instanties hadden. Kijk bijvoorbeeld 25 jaar geleden, voor 1 januari 1993: er bestond gemeentepolitie, gemeentereiniging en een gemeentelijk energiebedrijf. Er was een gemeentelijk woningbedrijf, het openbaar onderwijs was gemeentelijk. Nog verder terug in de tijd was er een Nijmeegse gezondheidsdienst en er was nog een lijkschouwer bij de gemeente in dienst. In de jaren 90 was er nog een gemeentelijk vervoersbedrijf. Meer recent bestond er nog een eigen brandweer, een ICT afdeling en kende de gemeente nog een groep medewerkers die werkzoekenden aan het werk probeerden te helpen. En ga zo maar door. Het was helder, het was overzichtelijk, iedereen wist wie waar over ging en de gemeenteraad kon zelfstandig keuzes maken over voor de Nijmegenaar belangwekkende zaken. Hoe anders is dat nu?

En dit, beste mensen, is nog maar een deel van het verhaal. Voor een heleboel taken geldt dat ze weliswaar nog op de gemeentelijke begroting terug te vinden zijn, maar in grote mate afgestemd en uitgevoerd worden met andere overheden. Denk bijvoorbeeld aan het verstrekken van uitkeringen, zorgverlening, de regiotaxi (Avan), de planning van bedrijfsterreinen.

U ziet het: veel van de belangrijke besluiten worden genomen op bovenlokaal niveau. En die gemeentelijke lijkschouwer? Die werkt tegenwoordig bij de GGD. CSI Nijmegen is CSI Gelderland Zuid!

Ik ben een verklaard voorstander van regionale samenwerking. Het heeft ons veel gebracht. Al die positieve ontwikkelingen die ik eerder noemde, komen mede tot stand door uitstekende regionale verbindingen en samenwerking. Er zit daarnaast veel energie in deze samenwerking en er komen steeds meer concrete zaken van de grond. Denk aan de samenwerking tussen bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheden binnen de Economic Board Arnhem Nijmegen, denk aan de  samenwerking binnen het oude stadsregiogebied, waarmee we al ruim 20 jaar successen hebben geboekt. De Giro en het wereldfietscongres Velocity waren hier nooit gekomen wanneer een van de steden alleen had geprobeerd dit hierheen te halen!

Kortom: als ik de voornoemde frase uit het regeerakkoord “Een proces van herindeling is gewenst voor gemeenten die langjarig en in hoge mate afhankelijk zijn van gemeenschappelijke regelingen voor essentiële taken”, letterlijk neem, dan moeten we als college van burgemeester en wethouders morgenvroeg in onze eerste vergadering van dit nieuwe jaar besluiten om ons aan te bieden voor een gemeentelijke herindeling. Er zijn genoeg Gelderse gedeputeerden aanwezig vanavond om een en ander al vast in de week te leggen. En wellicht zijn er ook geïnteresseerde buren die ons willen overnemen…

Wat mij betreft gaan we dat niet doen, omdat ik niet geloof in dit soort van grootschalige structuuroplossingen. Waar ligt immers de grens? Bovendien gaat het niet alleen om waarden als efficiëntie en effectiviteit bij een overheid. Een gemeenschappelijk gevoel en identiteit zijn voor elke volksgemeenschap evenzeer van belang. Samenwerking tussen diverse partners, met hun eigen identiteit is daarbij net zo leuk. En bovendien kan het ook werken, zoals de samenwerking in het Rijk van Nijmegen aantoont. Binnen de bestaande grenzen is veel mogelijk.

Maar al deze samenwerking roept lokaal wel vragen op: wat betekent dat voor ons? Voor onze lokale democratie? Er zijn gemeenteraadsverkiezingen op komst. Heeft lokaal stemmen wel zin?

Ook in Nijmegen stellen wij ons deze zeer begrijpelijke vragen. Ik adviseer u in ieder geval, ga het gesprek met de Nijmegenaren met open vizier aan. Zeg dat economie niet bij de stadsgrenzen ophoudt, dat samenwerking in zorg vanwege deskundigheid, financiën en veerkracht wel regionaal georganiseerd moet worden. U kent een van mijn veel gebruikte uitspraken: de stadsmuren zijn al in de 19e eeuw gesloopt. Dat is meer actueel dan ooit. Mensen wonen in de ene stad, maar werken en recreëren vaak elders. Een bedrijf dat zich in  Arnhem vestigt, geeft ook ons in Nijmegen voordelen.  Dat is het complete verhaal waar de Nijmegenaren ook recht op hebben. Durf te zeggen dat onze eigen identiteit heel goed samen kan gaan met samenwerking met anderen.

En voor de werkwijze in onze gemeenteraad betekent het dat we lokaal de regionale samenwerking nog sterker moeten agenderen dan nu het geval is. Raadsleden zouden in mijn ogen minimaal enkele uren per week aan dit thema moeten besteden. Nijmegen in de regio is een structureel gegeven; de politieke aandacht hiervoor moet daarom ook structureel van aard blijven.

Dames en heren,
Op 21 maart zijn er verkiezingen voor de gemeenteraad. Er is een wereld te winnen. En die wereld moet gewonnen worden. De opkomst in Nijmegen bij de vorige raadsverkiezingen was 54%. Dat betekent dat bijna de helft niet geweest is. Als wij met zijn allen kunnen overbrengen wat onze positie is, waarom wij sterk willen zijn, wat wij voor Nijmegenaren doen, niet alleen op het lokale, maar ook op regionaal niveau, dan kunnen wij onze inwoners hopelijk ervan overtuigen dat stemmen belangrijk is. Wij hebben in ons welvarende land de neiging onze democratische verworvenheden als vanzelfsprekend te beschouwen. Dat dit echter lang niet overal zo is, blijkt uit een brief die ik vlak voor de feestdagen kreeg en die mij raakte: een bedankje van een stichting van/voor Iraanse families, omdat ik het mogelijk gemaakt had dat er hier gedemonstreerd mocht worden voor mensenrechten in Iran. Voor ons een vanzelfsprekendheid, een grondwettelijk recht, maar voor de organisatoren blijkbaar zo bijzonder, dat ik voor het eerst in mijn carrière schriftelijk bedankt ben dat ik een demonstratie toestond. We leven in een prachtig land.

Tenslotte nog dit, beste mensen.
Vijf jaar geleden woonden er 166.515 mensen in onze stad (1-1-2013). Vorig jaar waren dat er 173.556 op 1 januari.  Er zijn inmiddels per 1 januari jl. 176.007 mensen die zich Nijmegenaar wensen te noemen! Ik wens hen en u allen die hier vanavond naar toe gekomen bent, een gezond en in alle opzichten geweldig 2018 toe! Doe het goede en dan doet het goede iets met u. (may the force be with you, vrij naar Mariken van Nimwegen))

Ik zie ons jaar met vertrouwen tegemoet. We zien elkaar hier vanavond en hopelijk op veel plaatsen en momenten dit jaar.

Dank u wel."