Veelgestelde vragen Bronsgeeststraat

Lees de veelgestelde vragen en antwoorden.

Is uw vraag niet beantwoord? Neem dan contact op via bodem@nijmegen.nl of bel 14024 en vraag naar Astrid van Eekeren.

 

Algemene informatie

De gemeente Nijmegen heeft op 25 september 2020 een brief gestuurd naar de bewoners en omwonenden. Daarin staat:

  • waar de grond verontreinigd is
  • dat de gemeente Nijmegen de verontreiniging wil aanpakken
  • hoe de procedure voor de bodemsanering werkt
  • dat de gemeente de grond in de tuinen vlakbij de verontreiniging wil onderzoeken

Heeft u de brief op 28 september nog niet ontvangen? Stuur dan een e-mail naar bodem@nijmegen.nl. Wij sturen de brief dan opnieuw naar u op. Vergeet niet uw adres in de mail te zetten.

Het plan om de bodemverontreiniging aan te pakken is ook bekend gemaakt in het elektronische gemeenteblad van de gemeente Nijmegen.

Het ontwerpbesluit 'ernst en spoed' met bijbehorende stukken kunt u vinden in de  B&W besluitenlijst van 8 september 2020, agendapunt 4.16.

Heeft u hulp nodig? Stuur een email met uw vraag en uw adres naar bodem@nijmegen.nl. Een medewerker van gemeente Nijmegen neemt dan op korte termijn contact met u op. Wilt u dat we u bellen? Zet dan ook uw telefoonnummer in de email.

 

Heeft u vragen over de bodemverontreiniging of het bodemonderzoek in de tuinen? Dan kunt u een email sturen naar bodem@nijmegen.nl, Een bodemmedewerker van de gemeente Nijmegen neemt dan contact met u op.

 

Heeft u vragen over uw gezondheid? Dan kunt u bellen met de GGD Gelderland-Zuid via tel. 088 - 144 71 44. U kunt ook een email sturen naar gezondheidenmilieu@ggdgelderlandzuid.nl of het contactformulier op de website invullen.

De gemeenten in Gelderland hebben samen met de GGD een folder gemaakt over lood in de bodem.

Op de website van de GGD staat veel informatie over bodemverontreiniging en uw gezondheid. U kunt daar ook meer lezen over wat u zelf kunt doen om geen lood binnen te krijgen. 

 

In de Milieuatlas van de gemeente NIjmegen kunt u de bodemonderzoeksrapporten vinden en bekijken. Daar kunt u ook alle andere onderzoeken in de gemeente vinden.

 

Wat is er aan de hand?

In het zuidelijke deel van het gebied is de grond verontreinigd met vooral lood maar ook met koper, zink en PAK (dat staat voor polycyclische aromatische koolwaterstoffen). De hoeveelheid aan deze stoffen in de grond ligt boven de Interventiewaarden uit de Wet bodembescherming. Wij noemen deze grond daarom sterk verontreinigd. Door het lood in de grond is er een risico voor de gezondheid van de mens. De verontreiniging moet daarom worden aangepakt.

De bewoners van de Biezenstraat 16 weten dat ze op verontreinigde grond wonen. Ze hebben advies gekregen over hoe zij kunnen voorkomen dat zij lood binnenkrijgen.

 

In een groot deel van het noordelijke gebied is de grond in de jaren ’80 van de vorige eeuw al gesaneerd. Dit gebied was in het verleden ook sterk verontreinigd met lood. De sanering is uitgevoerd op het terrein dat toen eigendom van de gemeente was. Het gesaneerde gebied is groen gekleurd in de tekening. De achterste delen van de tuinen van Bronsgeeststraat 11 - 49 en de achtertuinen van Weurtseweg 37 - 49 hoorden vroeger bij dit gemeentelijk terrein. Hier is de grond dus ook gesaneerd. De verontreinigde grond is tot ongeveer 80 centimeter diep weggegraven en vervangen door schonere grond. De nieuwe grond is geschikt om te gebruiken als tuin of moestuin.

Op het stuk grond tegen de tuinmuur van Biezenstraat 16 aan (geel op de tekening) is de grond nog sterk verontreinigd met vooral lood. De verontreiniging zit hier niet aan de oppervlakte maar dieper in de grond. Er zijn hier geen risico’s voor de gezondheid van de mens. De grond hoeft daarom niet te worden gesaneerd maar er mag niet in worden gegraven. Zo kan de verontreiniging niet aan de oppervlakte komen.

Het stuk gemeentegrond tussen de Weurtseweg 37 en de oude boterfabriek (geel op de tekening) is sterk verontreinigd met PAK (dat staat voor polycyclische aromatische koolwaterstoffen). Er zijn geen gezondheidsrisico’s als de grond als tuin wordt gebruikt. De grond hoeft daarom niet gesaneerd te worden. De bewoners van de Weurtseweg 37 gebruiken een deel van deze grond. Zij mogen dat blijven doen. 

 

Een deel van het terrein van de oude boterfabriek (geel op de tekening) is verontreinigd met lood maar ook met koper, zink en PAK (dat staat voor polycyclische aromatische koolwaterstoffen). De hoeveelheid van deze stoffen in de grond ligt boven de Interventiewaarden uit de Wet bodembescherming. Wij noemen deze grond daarom sterk verontreinigd. Op dit terrein zijn geen risico’s voor de gezondheid van de mens. De grond hoeft daarom niet meteen gesaneerd te worden. De bestrating op het verontreinigde deel van het terrein mag niet worden weggehaald.

 

Dit weten we niet. Adviesbureau Tauw heeft een onderzoek gedaan naar de oorzaak van de verontreiniging in het gebied. Een duidelijke oorzaak is niet gevonden. De oorzaak is waarschijnlijk een van of een combinatie van onderstaande activiteiten:

  1. aan het einde van de 19e eeuw zijn de vestingwerken rondom Nijmegen afgebroken, hierdoor kon de stad uitbreiden. Om terreinen klaar te maken voor de bouw is mogelijk grond van de vestingwerken gebruikt. Daardoor is de bodem misschien verontreinigd
  2. een andere mogelijkheid is dat de bedrijfjes die tussen de huizen en de boterfabriek zaten (in de 20e eeuw) de grond hebben verontreinigd
  3. op het onbebouwde terrein hebben in het verleden arbeiderswoningen gestaan. In vooroorlogse wijken vinden wij vaker verontreinigingen bij woningen. Dit komt doordat bij de oude woningen vaak kleine tuinpaadjes met slakken, sintels en kolengruis werden aangelegd. In die tijd werd vooral op kolen gestookt. De as die in de kachel overbleef werd vaak in de tuin uitgestrooid of als grondverbetering in de moestuin gebruikt. Deze as heeft de bodem verontreinigd met onder andere metalen zoals lood. Misschien is dat hier ook gebeurd

 

De verontreiniging op het noordelijke deel is in de jaren ’80 van de vorige eeuw ontdekt. Er is toen bodemonderzoek uitgevoerd, omdat er plannen waren om dit terrein te ontwikkelen. Een groot deel van de verontreiniging is toen al gesaneerd.

We weten sinds 2005 dat het zuidelijke terreindeel ook verontreinigd is. Volgens de regels uit de Wet bodembescherming was er toen geen risico voor de gezondheid.  Toen heeft de gemeente Nijmegen een bodemonderzoek uitgevoerd omdat ze dit stuk grond wilde kopen. In 2019 is er opnieuw bodemonderzoek gedaan.  

 

Wat gaat de gemeente doen?

We gaan in een Besluit ‘ernst en spoed’ vastleggen waar de verontreiniging zit. Omdat er op het zuidelijke terrein (Biezenstraat 16 en de gemeentegrond eromheen) risico’s zijn voor de gezondheid van de mens moet deze grond worden gesaneerd. In het noordelijke gebied en bij de voormalige boterfabriek hoeft de verontreiniging nu niet te worden gesaneerd.

In het besluit staat ook wanneer de bodemsanering in het zuidelijke deel moet worden gestart. De gemeente heeft maximaal 1 jaar de tijd om de bodemsanering voor te bereiden. Na uiterlijk 1 jaar start de bodemsanering. Hierbij wordt waarschijnlijk het bovenste deel van de grond verwijderd. Daarvoor in de plaats komt een laag grond die geschikt is om als tuin te gebruiken.

 

De gemeente wil in het najaar van 2020 bodemonderzoek uitvoeren in de voortuinen en achtertuinen van Bronsgeeststraat 9-69, Weurtseweg 37-69 en Biezenstraat 20-32. Wij weten namelijk niet of de verontreiniging met (voornamelijk) lood ook in deze tuinen zit. Alleen de grond die nog niet gesaneerd is zal worden onderzocht. 

 

In 2016 heeft het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) bekend gemaakt dat lood in de grond gevaarlijker is dan we dachten. Dat kwam uit een studie die het RIVM heeft uitgevoerd. De GGD heeft daarna in een advies geschreven hoe we met lood in de grond moeten omgaan. Daarna is de manier waarop de risico’s van lood voor de mens worden berekend aangepast. De berekening is strenger geworden.

In 2019 is er nieuw bodemonderzoek op het zuidelijke terrein (en een deel van het noordelijke terrein) uitgevoerd. Met de resultaten hebben we volgens de nieuwe regels berekend of er gezondheidsrisico’s zijn voor de mens. Volgens de nieuwe strengere berekening zijn er op het zuidelijk deel nu wél risico’s als de grond als tuin wordt gebruikt. Daarom neemt de gemeente nu een besluit en wordt het terrein gesaneerd op de plaatsen waar risico’s voor de mens zijn.

 

Gevolgen voor direct omwonenden

Als kinderen lood binnenkrijgen, door bijvoorbeeld zand met lood te eten, heeft dat gevolgen voor hun hersenen. Die ontwikkelen zich dan minder goed. Hierdoor kunnen deze kinderen een iets lager IQ krijgen. Het is daarom belangrijk dat kinderen tot 6 jaar zo weinig mogelijk lood binnenkrijgen. Dat geldt ook voor zwangere vrouwen. Want ook ongeboren baby’s kunnen via hun moeder lood binnenkrijgen.

Het effect van lood bij volwassenen is kleiner. Kinderen steken vingers, voorwerpen, en soms grond in hun mond. Als ze dit doen bij het spelen op grond met lood krijgen ze het lood binnen. Volwassenen doen dit niet, of veel minder. Volwassenen krijgen hierdoor minder lood binnen dan kinderen.

Het risico dat u ziek wordt door lood in de grond is dan ook klein. 

 

Woont u één van de huizen waar we nog onderzoek willen doen, dan is de grond misschien verontreinigd. Of dit zo is, weten we pas wanneer het bodemonderzoek klaar is. U kunt de grond gebruiken om er te zijn, te zitten, spelen, etc. Maar voorkom dat u lood binnenkrijgt. Hoe leest u in de vraag hieronder.

Op het onbebouwde terrein achter de tuinen van de Bronsgeeststraat en de Weurtseweg is de grond al gesaneerd. De verontreinigde grond is vervangen door grond die geschikt is om te gebruikten als tuin of moestuin. In ieder geval tot 80 cm diep. Kinderen en dieren kunnen hier dus veilig lopen en spelen. De volkstuintjes kunnen ook gewoon worden gebruikt.

 

U kunt het volgende doen om te voorkomen dat u of uw kinderen lood binnenkrijgen:

  • laat uw kinderen goed hun handen wassen na het buitenspelen. Was zelf ook uw handen als u in de tuin heeft gewerkt
  • laat kinderen niet op onbedekte verontreinigde grond ('kale grond') spelen. Dek de grond af met bijvoorbeeld gras of kunstgras of met bestrating
  • zorg voor een zandbak met schoon zand
  • kweek groenten in bakken met schone grond (potgrond of tuinaarde)

Op de website van de GGD staat veel informatie over bodemverontreiniging en uw gezondheid. U kunt daar ook meer lezen over wat u zelf kunt doen om geen lood binnen te krijgen. 

 

Groenafval kunt u gewoon in uw groencontainer kwijt.

Woont u één van de huizen waar we nog onderzoek willen doen, dan is de grond misschien verontreinigd. Bij grotere klussen (zoals de aanleg van een vijver of een trampoline) kunt u vrijkomende grond niet meer gebruiken in de tuin. Als u grond moet afvoeren kunt u daarom het beste een lokale grondaannemer vragen om dit voor u te regelen. U moet de aannemer wel vertellen dat de grond misschien sterk verontreinigd is.

 

Aanpak van de verontreiniging

We nemen een Besluit om de verontreiniging officieel vast te leggen. In het besluit staat ook wanneer de verontreiniging gesaneerd moet worden. De termen 'ernst en spoed' komen uit de Wet bodembescherming. Deze termen worden verderop uitgelegd. In het kort betekent 'ernst' dat zo veel grond verontreinigd is dat de bodemsaneringsregels uit de Wet bodembescherming hiervoor gelden. 'Spoed' betekent dat voor een bepaalde datum maatregelen genomen moeten worden om het risico voor de mens weg te nemen.

 

Als uit een bodemonderzoek komt dat er een ernstige bodemverontreiniging is moeten we op een wettelijke manier berekenen hoe groot de risico’s voor mens en milieu zijn. Hiervoor is een speciaal risicoprogramma. We gebruiken de resultaten uit het bodemonderzoek om te berekenen of er een risico is. Als de hoeveelheid verontreiniging boven de norm uit de wet ligt noemen we dit een ‘risico voor de gezondheid van de mens’ of een ‘onaanvaardbaar risico’.

 

De bodemsanering op het zuidelijke terrein start maximaal 1 jaar nadat het definitieve besluit ‘ernst en spoed’ is ondertekend door het college van burgemeester en wethouders.

De grond wordt met een graafmachine afgegraven en daarna afgevoerd in vrachtauto’s. Die brengen het naar een bedrijf dat de grond kan reinigen. Daarna wordt er ook weer grond aangevoerd met vrachtauto’s die geschikt is om te gebruiken als tuin. De aannemer die de sanering uitvoert zorgt ervoor dat de verontreinigde grond niet gaat stuiven.

 

We weten nu nog niet of de verontreiniging ook in de tuinen van de omwonenden zit. Daarom gaan we de tuinen eerst onderzoeken. Als uit het onderzoek komt dat er in 1 of meer tuinen risico’s zijn voor de gezondheid van de mens, pakken we de verontreiniging aan. Wij doen dat natuurlijk in overleg met de eigenaren en bewoners.

Alleen in de tuin van de Biezenstraat 16 en de gemeentegrond daaromheen gaan de we nu de grond saneren, omdat we al weten dat hier risico’s zijn.

 

Bodemonderzoek in de tuinen

De gemeente wil de voor- en achtertuinen van Bronsgeeststraat 9-69, Weurtseweg 37-69 en Biezenstraat 20-32 onderzoeken. Zo komen we erachter of de grond verontreinigd is. Het onderzoek wordt voor ons uitgevoerd door adviesbureau Tauw. Als u toestemming geeft voor het onderzoek zal Tauw contact met u opnemen om samen een datum voor het onderzoek af te spreken.

Op de afgesproken dag komt een medewerker van Tauw naar uw tuin. Hij boort, in overleg met u, op een paar plaatsen de grond omhoog. De boor is ongeveer 5 centimeter breed. De grond gaat in potjes die naar het laboratorium worden gestuurd. In het laboratorium wordt de grond uit de potjes onderzocht. Het laboratorium meet wat de concentraties van verschillende stoffen in de grond zijn.

De veldwerker zal ook met een XRF-apparaat metingen doen in de grond. Dit apparaat kan met een klein beetje grond verschillende stoffen in de grond meten. Hiervoor hoeft niet extra geboord of gegraven te worden.

Op deze manier kunnen we er heel precies achter komen of uw tuin verontreinigd is.

 

Met het onderzoek willen we kijken of mensen een gezondheidsrisico lopen in hun eigen tuin. U bent niet verplicht om met het onderzoek mee te doen. Als u nu niet mee wilt doen kan het zijn dat u later alsnog bodemonderzoek moet laten uitvoeren. Dat ligt aan de resultaten van het onderzoek dat we nu gaan doen. Wij raden u daarom aan om wel mee te doen met het onderzoek. De gemeente Nijmegen betaalt het onderzoek, het kost u niets.

 

De eigenaar van een terrein is meestal verantwoordelijk voor de bodemverontreiniging. Bedrijven zoals woningstichtingen zijn altijd zelf verantwoordelijk. Voor particulieren ligt dat wat anders. Als het terrein van een particuliere eigenaar verontreinigd is en er zijn risico’s voor de gezondheid, dan moet de gemeente de bodemsanering oppakken en betalen.

 

Technische en juridische woorden in het Besluit ‘ernst en spoed’

De normen voor bodemverontreiniging staan in de Wet bodembescherming. Een belangrijke norm hierbij is de Interventiewaarde. Als grond en grondwater verontreinigd is met een concentratie (gehalte) die boven de Interventiewaarde ligt dan noemen we dit sterk verontreinigd.

 

Als grond of grondwater sterk verontreinigd is stellen we ook vast hoevéél grond of grondwater sterk verontreinigd is. Als er meer dan 25 m2 grond en/of 1000 m2 grondwater sterk verontreinigd is noemen we dat een ‘geval van ernstige bodemverontreiniging’.

De hoeveelheid verontreinigde grond is in het gebied Bronsgeeststraat en omgeving zo groot dat we volgens de Wet bodembescherming te maken hebben met een ‘geval van ernstige bodemverontreiniging’. Hiervoor gelden de regels uit de Wet bodembescherming. De bodem moet worden gesaneerd. Wanneer een bodemsanering uitgevoerd moet worden hangt af van de risico’s van de verontreiniging. Dit wordt uitgelegd onder het kopje ‘Wat betekent de term spoedeisende sanering?’.

 

Als er sprake is van een risico voor de gezondheid van de mens moeten we voor een bepaalde datum maatregelen nemen. In het besluit spreken we dan over een 'spoedeisende sanering'. In het besluit staat dat we op de Biezenstraat 16 en de gemeentegrond er omheen (de tuin van Biezenstraat 16)  over maximaal 1 jaar moeten beginnen met de bodemsanering.

Als er bij een ernstige verontreiniging geen onaanvaardbare risico’s zijn mag het langer duren tot een sanering begint. We noemen dat een ‘sanering op een natuurlijk moment’. Dit geldt voor de verontreiniging op het terrein van de oude boterfabriek en op het terrein tussen de boterfabriek en Weurtseweg 37-49.

 

Met een bodemsanering halen we de risico’s voor de gezondheid van de mens weg. Dit betekent dat de verontreinigde grond niet persé helemaal weg moet worden gegraven (maar dat mag natuurlijk wel). We graven het bovenste deel van de verontreiniging af. Daarna dekken we de grond af met een nieuwe laag grond die we ‘leeflaag’ noemen. De kwaliteit van de grond die in de leeflaag wordt gebruikt is geschikt voor de functie die het terrein daarna krijgt. Dus in dit geval geschikt voor het gebruik als tuin.

 

Omgeving

Een deel van de grond op het terrein van de voormalige boterfabriek is ook sterk verontreinigd met lood. Maar omdat daar geen risico’s zijn voor de gezondheid hoeft daar nu niets te gebeuren. De verharding van het verontreinigde deel van het terrein mag niet worden weggehaald. De verontreiniging op het terrein wordt op een natuurlijk moment aangepakt, bijvoorbeeld als het terrein wordt ontwikkeld.