Duurzame warmtebronnen

In de warmtenetstrategie staat voor welke wijken een warmtenet een goede aardgasvrije oplossing is, en welke bronnen er daarvoor beschikbaar en mogelijk zijn. 

Welke warmtebronnen vervangen aardgas in de toekomst?

Nijmegen heeft in 2018 een analyse voor de stad gemaakt in de Warmtevisie (de Nijmeegse ‘transitievisie warmte’). Die beschrijft de visie van de gemeente op hoe Nijmegen op termijn aardgas kan vervangen als warmtebron voor koken, verwarmen en warm tapwater. Deze analyse is gebaseerd op lokale gegevens en beschikbaarheid van warmtebronnen.  Voor alle Nijmeegse wijken is de kansrijkheid van verschillende warmtebronnen berekend op basis van een model. Bekijk het overzicht per wijk (pdf, 431 kB). Heeft u vragen over dit overzicht? Stuur dan een mail naar aardgasvrij@nijmegen.nl
Lees meer op de pagina Mijn wijk aardgasvrij.

Leidraad van het rijk

Het rijk ondersteunt gemeenten met een ‘Leidraad’, waarmee zij zelf een goed onderbouwde Transitievisie Warmte kunnen opstellen. Deze Leidraad bestaat uit twee onderdelen: de Startanalyse, ontwikkeld door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), en de Handreiking voor lokale analyse, van het Expertise Centrum Warmte (ECW). De analyse biedt voor vijf aardgasvrije warmtestrategieën een eerste beeld op buurtniveau van de technisch-economische en duurzaamheidsgevolgen (zoals nationale kosten, energievraag, CO2 -uitstoot). De handreiking helpt gemeenten om deze startanalyse te verrijken met lokale gegevens en een tijdpad. Nijmegen gebruikt deze Leidraad niet, omdat de Nijmeegse Warmtevisie uit 2018 een actueler en realistischer lokaal beeld schetst van beschikbare bronnen dan de landelijke Leidraad. Voor de warmtetransitie in Nijmegen gebruikt de gemeente daarom de Nijmeegse Warmtevisie als uitgangspunt. 

Wijkwarmteplan

Voor de eerste Nijmeegse wijken, Hengstdal, Bottendaal en Zwanenveld, maakt de gemeente nu een wijkwarmteplan. In wijkwarmteplannen (uitvoeringsplan op wijkniveau) worden de mogelijke warmtestrategieën gedetailleerder getoetst, op onder meer haalbaarheid, betaalbaarheid en duurzaamheid. 

Warmtenetten

Sinds 2012 heeft Nijmegen een warmtenet in Nijmegen-Noord (Waalsprong) en het Waalfront. De (rest)warmte komt van de afvalenergiecentrale ARN in Weurt. Nuon is in deze gebieden de energieleverancier. NUON mag volgens afspraak nog een keer zoveel aansluitingen als nu verzorgen (14.000 in totaal). De gemeente is met NUON in gesprek over het doortrekken van het warmtenet naar het stationsgebied.

  • Brief Nuon aan bewoners van Nijmegen-Noord over de verplichting tot warmtelevering(juni 2019), 
  • Onderzoek Rekenkamer naar besluitvorming rond het warmtenet in Nijmegen-Noord.

Toekomst

De gemeente verwacht dat een groot deel van de Nijmeegse huizen en panden in de toekomst verwarmd zal worden met middentemperatuur warmtenetten. Dat kan een groot net zijn of kleine wijknetten met verschillende temperaturen. Dat is voor 70.000 van de 80.000 Nijmeegse woningen kansrijk, maar er zijn op dit moment nog niet voldoende warmtebronnen. In ieder geval moet Nijmegen andere bronnen nader onderzoeken en kijken of de warmte van de ARN slimmer kan worden benut en eventueel uitgebreid. Voor de warmte kijken we naar de afvalenergiecentrale van de ARN maar ook naar nieuwe bronnen zoals geothermie (warmte uit de aarde) en warmte uit oppervlaktewater.

    Duurzame bronnen- en warmtenetstrategie 

    Raadsinformatiebrief

    Gemeentelijk warmtebedrijf 

    Het college onderzoekt ook de haalbaarheid van het oprichten van een gemeentelijk warmtebedrijf. 

    Aardwarmte

    Begin 2020 vond rondom Nijmegen onderzoek plaats naar aardwarmte. Dat is warmte diep in de grond, die gebruikt kan worden voor het verwarmen van huizen en kantoren. Het is een duurzaam alternatief voor het gebruik van aardgas, waar we in de toekomst in heel Nederland mee zullen stoppen. Onderzoek naar andere warmtebronnen is daarom van belang en gebeurt in het hele land. Met de uitkomsten kunnen gemeenten nauwkeuriger inschatten of aardwarmtewinning mogelijk is. Daarna is nog wel vervolgonderzoek nodig. Kijk voor meer informatie over het seismisch onderzoek op scanaardwarmte.nl. Hieronder vindt u brieven van het college over onderzoek naar aardwarmte in de regio Nijmegen.

    Aquathermie

    Aquathermie gaat over het gebruik van warmte en koude uit water: oppervlaktewater, afvalwater en drinkwater. In de zomermaanden wordt warm oppervlakte- en afvalwater in het grondwater opgeslagen. Dit gebeurt in ondergrondse warmte-koude-opslagsystemen. In koudere maanden wordt dit warme water omhoog gepompt en via een elektrische warmtepomp naar een gewenste temperatuur gebracht. Het warme water wordt via een warmtenet naar woningen en gebouwen getransporteerd voor verwarming en warm water. 

    Uit landelijke onderzoeken blijkt dat de potentie van aquathermie hoog is. Ook in Nijmegen, met de Waal en het Maas-Waalkanaal en een dichtbebouwde omgeving waar de warmte kan worden afgezet. Of aquathermie technisch, financieel en juridisch haalbaar is, moet nog uit onderzoek blijken.

    Nijmegen neemt als pilotstad deel aan het landelijke kennisprogramma ‘WarmingUp’, waar wordt onderzocht op welke manier aquathermie op grootschalige schaal kan worden toegepast. Bij dat onderzoek wordt het Engieterrein betrokken. Ook werkt Nijmegen met Alliander en Rijkswaterstaat in het kader van ‘Grip op de Maas’ samen om de haalbaarheid van aquathermie in kleine projecten te onderzoeken. Tot slot heeft de gemeente Nijmegen de kansen voor warmte uit rioolwater onderzocht (riothermie).

    Aquathermie wordt ook benoemd in de gebiedsvisie Waal Energie (3 juni 2019) (pdf, 16,8 MB), de warmtevisie en de duurzame bronnenstrategie als mogelijke warmtebron.

    Waterstof

    Er is in Nederland een toenemende aandacht voor de mogelijke rol van waterstof (een licht gas) als duurzame energiedrager in de energietransitie. Waterstof kan gebruikt worden in vele sectoren. De toepassing van waterstof voor de verwarming van gebouwen (huishoudens en utiliteit) is een nieuw onderwerp. Toch is duidelijk dat waterstof in Nijmegen tot in ieder geval 2035 niet op grote schaal in de gebouwde omgeving kan worden toegepast. Dat blijkt uit een voor Nijmegen opgesteld kennisdocument.

    Er is landelijk, en ook in Nijmegen, onvoldoende duurzame waterstof beschikbaar om op de langere termijn helemaal op duurzame waterstof over te schakelen. Wel zou waterstof in de toekomst een interessante optie kunnen zijn bij wijken waarvoor alternatieve warmtetechnieken, zoals warmtepompen of een warmtenet, relatief duur uitvallen. Maar zeker tot 2035 is waterstof niet als alternatief in beeld. In de wijken waar we nu aan de slag zijn, werken we waterstof daarom verder niet uit.