Burgerinitiatief Stevenskerktuinen

De initiatiefnemers vragen de gemeenteraad van Nijmegen om het college van B&W opdracht te geven tot het uitvoeren van een onderzoek naar de maximaal mogelijke vergroening van het Sint Stevenskerkhof. We vragen hiervoor vervolgens een ontwerp te laten opstellen in samenspraak met de bewoners. En we vragen, wanneer er overeenstemming over is, dit ontwerp ook te laten uitvoeren.

Wie wil dit? En wie helpt mee met aanleg en onderhoud?

Buurtbewoners hebben de handen ineen geslagen, samen met de Stichting Stevenskerk en met Basisschool Petrus Canisius. Directies en personeel van school en kerk hebben dit burgerinitiatief ondertekend. Wij allen willen meehelpen met het aanleggen van de tuinen en met het onderhoud. Veel buurtbewoners willen graag tuinen verzorgen, zoals nu al gebeurt aan de voet van de kerktoren. En meerdere groepen van de school willen ook tuinen adopteren. Het burgerinitiatief is ondertekend op papier door 178 Nijmegenaren.

Waarom willen wij deze vergroening?

Hiervoor zijn vele goede redenen. Meer groen, meer vlinders, meer bijen en meer vogels, dat bevordert de biodiversiteit. Meer koelte in de zomers, minder hittestress. Betere opvang van hemelwater. De hulp bij de aanleg en het onderhoud door leerlingen van de basisschool Petrus Canisius vergroot de betrokkenheid van de jeugd en verbetert het groenonderwijs. Gezamenlijk tuinonderhoud versterkt de buurtcohesie van bewoners, kerk en school. Dit plan verbetert ook de levenskwaliteit van bewoners en bezoekers. Groen bevordert de gezondheid. Het sluit ook uitstekend aan bij het streven van Operatie Steenbreek. Minder autoverkeer van en naar de parkeerplaatsen op het kerkhof, dat op maandag en zaterdag over de markt moet rijden, betekent verbeterde veiligheid voor marktbezoekers. Minder autoverkeer op het kerkhof leidt tot meer veiligheid en rust voor schoolkinderen, bezoekers en bewoners. Bovenal willen we met deze verduurzaming recht doen aan de internationale uitstraling van ons nationaal cultureel erfgoed op het St. Stevenskerkhof in Nijmegen.

Hoe gaan de Stevenskerktuinen eruit zien?

Dit hangt af van de uitkomst van het onderzoek naar de maximaal mogelijke vergroening op deze locatie. Wij willen graag enkele suggesties meegeven die in onderzoek of ontwerp kunnen worden meegenomen. De foto’s in bijlage 1 (zie PDF) laten duidelijk zien waar vergroening gewenst is. Het is het mooiste voor onze stad als ook de vijf parkeerplekken voor auto’s plaatsmaken voor planten. Het fietsenrek voor de Latijnse School mag ook wijken voor groen. Verder is het prachtig als motoren en fietsen er niet meer mogen parkeren. Behalve in de fietsrekken voor en onder de basisschool. Het lijkt ons fraai als de kerkboog, de toegang tot het Stevenskerkhof, schoon wordt gehouden. Nu is het nog zo dat er de gehele week afval en karton wordt neergezet door bewoners en cafés. En dit op een plaats die ons Nijmeegs visitekaartje is. Wat we vooral willen is een parkontwerp dat past bij het cultuurhistorisch erfgoed op het Sint Stevenskerkhof. Wat de tuinaanleg betreft denken wij aan een typisch Nederlandse stroming in de tuincultuur met internationale allure: The Dutch Wave. Die wordt gekenmerkt door een grote variatie aan beplanting die veel vlinders, bijen en vogels aantrekt. Beplanting in deze stijl is ook relatief onderhoudsarm. Dit behelst vaste planten, bolgewassen, heesters en wellicht enkele bomen. Het is hittebestendige begroeiing, die aangepast kan worden aan de microklimaten ter plekke. Een wereldberoemde tuinarchitect en exponent van The Dutch Wave is Piet Oudolf. Hij ontwierp o.a. het park voor Paleis Huis Ten Bosch. Andere beroemde werken zijn de Highline in New York en ook de Gardens of Remembrance, ter nagedachtenis aan de slachtoffers van de aanslagen van 11 september.

Zou een dergelijke ontwerper te prijzig en te hoog gegrepen zijn voor Nijmegen?

Beplanting in de stijl van The Dutch Wave sluit ook aan bij de vijf tuinen aan de voet van Stevenskerktoren. Die zijn ontworpen door kwaliteitstuin.nl. In oktober 2021 zijn deze aangelegd door bewoners, betrokkenen en gemeente samen.

Wat blijft er behouden bij verduurzaming? 

We willen voor het onderzoek ook de volgende suggesties meegeven. Het is fijn als het St. Stevenskerkhof toegankelijk blijft voor hulpdiensten, bezorging en voor laden en lossen door buurtbewoners.

Wat kost dit plan?

Als het onderzoek naar de maximaal mogelijke verduurzaming van het St.Stevenskerkhof door de gemeente zelf wordt uitgevoerd, dan zijn de kosten beperkt tot de arbeidsuren van betrokken gemeentemedewerkers. Omgerekend bedraagt dit tussen de €5.000 en de €10.000 euro. Als het onderzoek is afgerond en de mogelijkheden en beperkingen van verduurzaming duidelijk zijn, kan worden gekozen voor een scenario. De hoogte van de kosten van ontwerp en uitvoering hangt van het te kiezen scenario af. Afgaand op de kosten van de reeds aangelegde vijf tuinen op het Stevenskerkhof van ± 100 m2 kom ik tot een volgende raming. Voor ontwerp en aanleg €2.500, voor beplanting €2.500, en €4.500 voor het afvoeren van bestrating en het wisselen van grond. Dat is in totaal €9.000 voor 100 m2. Voor een oppervlakte die grofweg acht maal zo groot is, komt dat neer op grofweg €73.000. Willen we een ontwerper behorend tot de wereldtop, zoals Piet Oudolf, dan is de investering natuurlijk groter.

Wat is er tegen op dit plan?

  1. Het is fijn voor bewoners om dichtbij, op een van de vijf parkeervakken, de auto te parkeren.
  2. Het is fijn om de fiets of motor dichtbij op straat te zetten.
  3. Aanleg van tuinen raakt archeologisch rijke bodem.

Zijn deze tegenargumenten te weerleggen?

  1. In een stadscentrum met een hoge parkeerdruk is het heel fijn om dichtbij je voordeur te parkeren. Dat is heel goed te begrijpen. Als je echter recht wilt doen aan ons cultureel erfgoed dan is het nodig het toestaan van parkeren weer te stoppen. Tot 2007 mocht er door vergunninghouders van het B-gebied niet geparkeerd worden rond de kerk. In de parkeerverordening 2007 is echter nagelaten om het Sint Stevenskerkhof te noemen. Daarmee verviel de mogelijkheid om parkeerders op deze plaats te beboeten. Gevolg was dat er jarenlang in het wilde weg werd geparkeerd. Dat is nooit de intentie geweest van de gemeente destijds. Het is door een fout ontstaan. Toen er een nieuwe parkeerverordening in werking trad, in 2011, heeft de gemeente vijf parkeervakken gecreëerd waarop parkeren permanent bleef toegestaan. Er zijn echter voldoende andere plaatsen om te parkeren, al moet je dan wat extra stappen zetten. 
  2. Het is zeker fijn om fiets of motor hier te kunnen parkeren. Echter in een setting van prachtige tuinen is het nog veel mooier als de fiets alleen in een fietsenrek bij de basisschool wordt gezet, of in een eigen stalling. Die worden hiervoor nu vaak niet gebruikt. De allure van de monumenten en van de Stevenskerktuinen zal des te groter zijn als er op tweewielers wordt gehandhaafd. 
  3. Op plaatsen die mogelijk archeologisch rijk zijn, kunnen we zorgen dat de zandlaag niet dieper dan 30 cm onder het maaiveld wordt verwisseld voor bruine aarde. Daarmee blijft archeologisch rijke bodem behouden.

Slotoverweging

Door de aanleg van Stevenskerktuinen willen wij recht doen aan ons nationaal cultureel erfgoed: de Latijnse School, de Kerkboog, de Kanunnikenhuisjes, de Lakenhal, de St. Stevenskerk en de unieke locatie van het Sint Stevenskerkhof als geheel.
Tot slot willen we nog de suggestie meegeven dat het ons het allermooiste lijkt om op 7 september 2022 de eerste straatstenen te verwijderen. Dat is de verjaardag van ons Nijmeegse volkspaleis. Het is die dag exact 750 jaar geleden dat ons stadsicoon werd
gewijd. De buurt, de kerk en de school: gezamenlijk kijken wij er naar uit deze verduurzaming aan te pakken.

Beslispunt

We vragen de gemeenteraad van Nijmegen om het college van B&W opdracht te geven tot het uitvoeren van een onderzoek naar de maximaal mogelijke vergroening van het Sint Stevenskerkhof. We vragen hiervoor vervolgens een ontwerp op te laten
stellen in samenspraak met de bewoners. En we vragen, wanneer er overeenstemming over is, dit ontwerp ook uit te laten voeren.

Bekijk het burgerinitiatief (pdf, 1.105kB)