Tekst bij gedenkbord Annie Hellewaard (1906 - 2000)

 

Een bijzondere erfenis

De vader en moeder van Annie, Dirk Hellewaard en Heintje Beekman, behoorden aan het eind van de negentiende eeuw tot de actiefste leden van de vakbeweging en van de socialistische beweging. Die stonden toen aan het begin van hun bestaan in Nijmegen. Vader was werkzaam bij de spoorwegen, maar werd ontslagen omdat hij deelnam aan de landelijke spoorwegstaking van 1903. Zijn enige zoon Luuk werd op zijn werk ook ontslagen, omdat hij de zoon van een staker was. In het katholieke Nijmegen konden zij geen baan meer krijgen.

Het gezin liet zich niet wegjagen en begon een limonadefabriek, met de bedoeling om de arbeidersbevolking van de sterke drank af te krijgen. De werkende bevolking verdronk de ellende, van lange werkdagen en te lage lonen om de wekelijkse boodschappen te kunnen betalen, in de jenever. De familie Hellewaard vond: ‘‘drinkende arbeiders denken niet en denkende arbeiders drinken niet’’. De fabriek werd een succes en vond klanten van pastoors tot en met burgemeester Hustinx aan toe, hoewel de familie zelf niet gelovig was.

Annie werd in 1906 geboren. Ze was niet katholiek en kon om die reden moeilijk een baan krijgen in een winkel of iets dergelijks. Er zat weinig anders op dan te gaan helpen in de familieonderneming. Annie behoorde tot de eerste generatie vrouwen in Nijmegen die een rijbewijs haalden. Toen vader en moeder en haar broer overleden waren, nam zij de leiding van de fabriek op zich. De landelijke vereniging van drankenfabrikanten noemde het bij het vijftigjarig bestaan van de zaak uitzonderlijk dat een vrouw in deze tak van bedrijf aan het roer stond. Omdat zijzelf, haar broer en haar zussen Eef en Bé bewust geen kinderen hadden en zij de laatst levende was, besloot Annie op latere leeftijd de fabriek en het woonhuis op Graafseweg 49 te verkopen, met de bepaling dat ze er tot aan haar dood mocht blijven wonen.

Annie Hellewaard overleed in het jaar 2000, op de drempel van weer een nieuwe eeuw. Op hoge leeftijd had ze bij testament bepaald dat de hele erfenis besteed moest worden aan goede doelen die bij het gedachtegoed van de familie pasten: de persoonlijke ontwikkeling van vrouwen in de zorgsector, kinderfeesten en een groenproject in de openbare ruimte waar haar naam blijvend aan verbonden zou worden. Met deze schenking heeft zij bijgedragen aan de opknapbeurt die de gemeente Nijmegen het Kronenburgerpark enkele jaren later heeft gegeven. Daardoor is dit park zodanig bij de tijd gebracht, dat het de eenentwintigste eeuw tegemoet kon treden.

 

Tekst: Eric Theloosen (historicus), in samenwerking met de gemeente Nijmegen.